Khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn trong lúc lao động nữ đang nghỉ thai sản, nhiều doanh nghiệp và người lao động vẫn nhầm lẫn về quyền và nghĩa vụ pháp lý.

Theo Điều 34 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động hết hạn là một căn cứ hợp pháp để chấm dứt quan hệ lao động, trừ các trường hợp đặc biệt như lao động nữ là thành viên ban lãnh đạo tổ chức đại diện lao động đang trong nhiệm kỳ.

Bên cạnh đó, Điều 137 Bộ luật Lao động 2019 chỉ cấm người sử dụng lao động (NSDLĐ) đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn vì lý do mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây không áp dụng cho trường hợp hợp đồng đã tự động hết hạn.

Vì vậy, việc công ty không ký hợp đồng lao động mới (khi hợp đồng hiện tại hết thời hạn) với người lao động nữ đang nghỉ thai sản là hoàn toàn hợp pháp.

1. Quy định về quyền ưu tiên

Khoản 3 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

Trường hợp hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới.

Tuy nhiên, quyền ưu tiên này không có nghĩa NSDLĐ bắt buộc phải ký hợp đồng mới. Chỉ khi công ty có nhu cầu tuyển dụng vị trí tương tự, lao động nữ trong tình huống này mới được xem xét trước các ứng viên khác.

Ví dụ thực tế:

Chị B ký hợp đồng lao động 2 năm với công ty C, hết hạn ngày 30/06/2025. Ngày 15/05/2025 chị B sinh con và nghỉ thai sản đến 30/11/2025. Đến ngày 30/06/2025, hợp đồng của chị B hết hạn trong khi chị vẫn đang nghỉ thai sản.

Trong trường hợp này, công ty C hoàn toàn có quyền không tái ký hợp đồng mới, không vi phạm pháp luật. Nếu 3 tháng sau công ty C tuyển dụng nhân viên vị trí tương tự, chị B sẽ được ưu tiên tuyển dụng trước.

2. Thủ tục NSDLĐ phải tuân thủ

• Thông báo bằng văn bản: theo Điều 45 Bộ luật Lao động 2019, trước ngày hợp đồng lao động hết hạn, công ty phải thông báo cho lao động nữ về việc sẽ chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do hợp đồng hết thời hạn.
• Thanh toán quyền lợi: Thanh toán toàn bộ lương còn nợ, trợ cấp thôi việc (nếu có) trong vòng 14 ngày làm việc sau ngày chấm dứt hợp đồng.
• Hoàn thành thủ tục bảo hiểm xã hội: Báo giảm lao động trên hệ thống BHXH và trả lại sổ BHXH cho lao động.

3. Quyền lợi bảo hiểm xã hội

Theo điểm a khoản 2 Điều 12 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH:

• Thời gian nghỉ thai sản trước khi hợp đồng lao động hết hạn vẫn được tính là thời gian đóng BHXH.
• Thời gian nghỉ thai sản sau ngày hợp đồng hết hạn sẽ không được tính là thời gian đóng BHXH.